Cel i sposób powrotu naszego Pana – pierwsza broszura autorstwa C. T. Russella
Cel i sposób powrotu naszego Pana – pierwsza broszura autorstwa C. T. Russella
Na początku informujemy, że artykuł nasz składa się z następujących rozdziałów:
Kiedy była wydana broszura Cel i sposób powrotu naszego Pana?
Czego uczyła broszura Cel i sposób powrotu naszego Pana – dwa etapy Jego powrotu
Czas powrotu Chrystusa według broszury Cel i sposób powrotu naszego Pana
Nakład i tytuł broszury Cel i sposób powrotu naszego Pana
Cel i sposób powrotu naszego Pana – wydanie z roku 1923!
Kiedy była wydana broszura Cel i sposób powrotu naszego Pana?
Najwcześniejszą i samodzielnie napisaną publikacją C. T. Russella (1852-1916), prezesa Towarzystwa Strażnica (od 1884 r.), była broszura wydana w roku 1877 pt. The Object and Manner of Our Lord’s Return (Cel i sposób powrotu naszego Pana). Nie była ona opublikowana poprzez Towarzystwa Strażnica, bo ono jeszcze nie istniało – założone w 1881 roku. Wydawcą było OFFICE OF HERALD OF THE MORNING (Rochester, N.Y.). Broszura ma 64 strony. Oficyna wydawnicza należała do adwentysty N. Barboura (1824-1905):
„Później brat Russell związał się z N. H. Barbourem z Rochesteru w stanie Nowy Jork i dostarczył funduszy na opublikowanie książki Trzy światy oraz drukowanie czasopisma zatytułowanego Zwiastun Poranka. Został jego współredaktorem, a w roku 1877 w drukarni Zwiastuna wydał broszurę Cel i sposób powrotu naszego Pana. Brat Russell świetnie sobie radził zarówno w sprawach duchowych, jak i handlowych, ale Barbour lepiej znał się na zecerstwie” (Świadkowie Jehowy – głosiciele Królestwa Bożego 1995 s. 575).
„1877 (…) W oficynie wydawniczej Zwiastuna Poranka w Rochesterze w stanie Nowy Jork Russell publikuje broszurę Cel i sposób powrotu naszego Pana” (Świadkowie Jehowy – głosiciele Królestwa Bożego 1995 s. 718).
Wcześniej, w roku 1876, Russell napisał pierwszy swój artykuł (Kiedy się zakończą Czasy Pogan?). Zamieszczony został on w czasopiśmie pt. Bible Examiner, należącym do kaznodziei adwentystycznego G. Storrsa (1796-1879). Natomiast w roku 1877 opublikował wspólnie ze wspomnianym adwentystą Barbourem książkę pt. The Three Worlds, and the Harvest of This World (nazywana w skrócie Trzy światy) Tym publikacjom jednak nie poświęcamy wiele uwagi w tym tekście.
Kulisy powstania broszury pt. Cel i sposób powrotu naszego Pana opisaliśmy w książce pt. Jak w Towarzystwie Strażnica ‘rodziła się’ koncepcja niewidzialnego przyjścia Chrystusa i nauka o roku 1914? (2020) w następujących rozdziałach:
Inni badacze adwentowi uczący o niewidzialnej obecności Chrystusa oraz dwuetapowy powrót Pana
Czy Towarzystwo Strażnica chciało przesunąć w czasie początek nauki C. T. Russella o „niewidzialnej obecności”?
Przez wiele lat Towarzystwo Strażnica podawało niewłaściwy rok wydania broszury Cel i sposób. Wymieniano rok 1873, zamiast 1877.
Przypominamy, że w jednym z artykułów napisaliśmy na ten temat takie słowa: Towarzystwo Strażnica przez wiele lat fałszowało rok wydania powyższej publikacji [Cel i sposób powrotu naszego Pana]. Podawało ono, że wydana została ona w roku
Towarzystwo Strażnica chciało zapewne ukazać Russella jako szczególnie uzdolnionego, podając, że już w wieku 21 lat napisał tę broszurę (w 1873 r.). Dopiero na początku lat 90. XX wieku powrócono do właściwej daty 1877, którą podawano do lat 50. XX wieku.
Oto spis najważniejszych publikacji, które podawały rok 1873, jako datę wydania omawianej broszury:
Faith on the March A. H. Macmillan 1957 s. 23;
ang. Rocznik Świadków Jehowy 1975 s. 36;
Centennial of the Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania 1984 s. 4;
Watch Tower Publications Index 1930-1985 1986 s. 916, hasło: Watch Tower Publications.
Dzieje Świadków Jehowy w czasach nowożytnych. Stany Zjednoczone Ameryki. Na podstawie Rocznika Świadków Jehowy na rok 1975 s. 5 (wydano w Nadarzynie w 1993 r.).
Dopiero na początku lat 90. XX wieku powrócono do podawania roku 1877, tak jak to miało miejsce przed latami 50. XX wieku.
Russell w kilku publikacjach informował, że poznał Barboura w roku 1876 (patrz poniżej). Nie mógłby więc o nim pisać, i to dwukrotnie w tej broszurze, gdyby wydał ją w roku 1873 (s. 61 – Bro. B’s i s. 62 – Dr. N. H. Barbour). Na dodatek broszurę opublikował w jego drukarni.
Nie łatwiej było zaglądąć do omawianej publikacji i zauważyć, że podany jest w niej rok wydania 1877? Tym bardziej, że Russell w tomie Nadszedł Czas (1889 s. 223; ed. polska 1919 s. 247) podał wiosnę 1877 roku, jako czas napisania tej broszury.
Ciekawe jest to, że kolejne publikacje Towarzystwa Strażnica sugerują jeszcze inne daty, a mianowicie „około” roku 1875 i 1878:
„Około r. 1875, kiedy uważnie i z modlitwą badał Pismo Święte, został przekonany o wtórej obecności Pana, i napisał dzieło pod tytułem »Cel i Sposób Powrotu Naszego Pana…” (Harfa Boża 1921, 1930 s. 246).
„Około roku 1878 prawdziwi naśladowcy Pana zaczęli widzieć dowody Jego wtórej obecności i jęli głosić tę wielką prawdę” (Złoty Wiek 15.05 1927 s. 357 [ang. 15.12 1926 s. 185]).
Patrz ang. Dokonana Tajemnica 1917 s. 386 – in 1878 – the year in which the clergy were cast off as representatives of the Divine Word, and when Pastor Russell began his work by the publication of 50,000 copies of "0bject and Manner of the Lord's Return".
Podano też informację o latach 1874-1877:
„Oczekiwali oni zupełnego ustanowienia Królestwa Bożego i wydali od roku 1874 do 1877 broszurę p.t. »The Object and Manner of the Lord's Return« /Cel i sposób powrotu Pana/.” (Strażnica Nr 8, 1949 s. 6 [ang. 01.01 1949 s. 6] – They were looking for the complete establishment of God’s kingdom, and from 1874 to 1877 they published a booklet, The Object and Manner of the Lord’s Return.).
W innej publikacji Towarzystwu Strażnica potrzebny był rok wydania 1881 i taki też podało:
„Tegoż samego roku 1881, według proroctw, nastąpiło odrzucenie kleru, jako przedstawicielstwa Słowa Bożego, a Pastor Russell rozpoczął swoją pracę wydaniem nakładu 50,000 broszur p.t.: »Cel i Sposób Przyjścia naszego Pana«.” (Dokonana Tajemnica 1925 s. 430).
Te same słowa patrz Strażnica 15.06 1919 s. 191.
Czego uczyła broszura Cel i sposób powrotu naszego Pana – dwa etapy Jego powrotu
Russell wydając omawianą broszurę chciał pouczyć ‘cały świat’ o tym, że Jezus powrócił „niewidzialnie”. Chciał też przekazać, po co Chrystus miał powrócić. Tak oto dziś przedstawia to Towarzystwo Strażnica:
„Pobudzany pragnieniem zwalczania fałszywych poglądów na temat powrotu Pana, Russell napisał broszurę Cel i sposób powrotu naszego Pana, którą opublikował w roku 1877” (Świadkowie Jehowy – głosiciele Królestwa Bożego 1995 s. 47).
Tymczasem Świadkowie Jehowy tylko raz w swojej historii przyznali, że Russell początkowo uczył o dwóch etapach powrotu Jezusa – właśnie w tej broszurze. Pierwszy miał być powrotem niewidzialnym, który już nastąpił (domyślnie w 1874 roku), a drugi – widzialnym, mającym nastąpić w przyszłości (domyślnie w 1914 roku):
„»(...) Te powszechnie podzielane błędne poglądy zarówno co do celu, jak i sposobu powrotu Pana skłoniły mnie do napisania broszury Cel i sposób powrotu naszego Pana«. Publikacja ta ukazała się w roku 1877. Brat Russell zlecił jej wydrukowanie i rozprowadzenie w liczbie około 50 000 egzemplarzy. W broszurze tej napisał: »Wierzymy, iż Pismo Święte uczy, że w chwili samego przyjścia i jakiś czas potem pozostanie on niewidzialny; następnie objawi się lub ukaże przez sprawowanie sądów i w różnych postaciach, tak że ‘ujrzy go wszelkie oko’«. (...) Zaledwie kilka lat później dalsze studia biblijne pozwoliły Russellowi zrozumieć, że Chrystus ma nie tylko powrócić niewidzialnie, lecz także pozostać niewidzialny nawet w momencie ujawnienia swej obecności przez wykonanie wyroku na niegodziwcach” (Świadkowie Jehowy – głosiciele Królestwa Bożego 1995 s. 132-133).
[Te słowa Russella patrz The Object and Manner of Our Lord’s Return 1877 s. 39]
Widać wyraźnie, że Russell w pierwszej broszurze uczył o dwóch etapach powrotu Jezusa.
Tak nauczał też w roku 1877 i w Strażnicy w 1879:
„Krótko mówiąc wierzymy, że Pismo Święte uczy, iż podczas Jego przyjścia i przez pewien czas po Jego przyjściu, pozostanie On niewidzialny; później zaś objawi się, czy też ukaże się, poprzez sąd i w innych postaciach, tak że »ujrzy go wszelkie oko«. Nie każde oko dostrzeże Go jednak w tym samym czasie” (ang. Strażnica sierpień 1879 s. 19 [reprint] – Briefly stated, we believe the Scriptures to teach, that, at His coming and for a time after He has come, He will remain invisible; afterward manifesting or showing Himself in judgments and various forms, so that “every eye shall see Him.” But every eye will not see Him at the same moment).
„Zaledwie kilka lat później”, jak podano, pastor w roku 1881 wprowadził naukę o wyłącznie niewidzialnym powrocie Chrystusa:
„Żeby wyrazić to zwięźle – wierzymy, że Pismo Święte naucza, iż nasz Pan nigdy nie pojawi się znowu jako człowiek; że w swym drugim przyjściu będzie On niewidzialny dla ludzi; że nikt Go więcej nie ujrzy, z wyjątkiem Kościoła: »Bez świętobliwości żaden nie ogląda Pana« [Hebr. 12:14]; że Kościół nie ujrzy Go, dopóki nie nastąpi przemiana ciał materialnych w duchowe; że później »ujrzymy go tak, jako jest« [nie, jakim był], bo »będziemy do niego podobni« [nie On do nas, jak podczas pierwszego przyjścia]. Jednak choć nikt nie zobaczy Go swymi naturalnymi oczami, wszyscy rozpoznają Jego obecność i Jego moc (»mając oświecone oczy myśli« [Efezj. 1:18]). Skąd też czytamy: »Ujrzy (optomai – rozpoznać) go każde oko«.” (Food for Thinking Christians 1881 s. 63; cytat wg Pokarm dla myślących chrześcijan Białogard 2010, s. 65).
Patrz też ang. Strażnica czerwiec 1881 s. 228, 236-237 (reprint).
O dwóch etapach powrotu Jezusa nauczał wcześniej adwentysta Storrs; najprawdopodobniej to od niego oraz od Barboura Russell przejął tę naukę:
„George Storrs co prawda uznawał, że Chrystus początkowo powróci niewidzialnie, ale sądził, iż z czasem ujawni się w sposób widzialny” (Strażnica Nr 20, 2000 s. 29).
Czas powrotu Chrystusa według broszury Cel i sposób powrotu naszego Pana
Wiele osób czytających broszurę Russella z 1877 roku może się zdziwić, że nie podaje on daty powrotu Jezusa. Tytuł mówi wprawdzie o „celu i sposobie”, a nie o „czasie”, jednak już od 1876 roku Russell był przekonany – pod wpływem Barboura – że niewidzialny powrót Chrystusa nastąpił w 1874 roku. Oto jego wspomnienie oraz komentarz Towarzystwa Strażnica z 1995 roku:
„Zapłaciwszy Mr. Barbour’owi koszta podróży poprosiłem go, by mnie odwiedził w Philadelphii, (gdzie byłem zajęty w interesie podczas lata 1876 r.) i jeżeli możebne, by pokazał mi na podstawie proroctw Pisma Św., że rok 1874 jest początkiem czasu Obecności Chrystusa i Żniwa. Barbour przyjechał, a wykazane proroctwa zadowolniły mnie” (Dokonana Tajemnica 1925 [ang. 1917] s. 61 [cytat w tej książce pochodzi z ang. Strażnicy z 1916 r. s. 170-171]).
„»Kiedy spotkaliśmy się po raz pierwszy«, pisał później Russell, »Barbour dużo się ode mnie dowiedział o pełni restytucji ugruntowanej na odpowiedniej wartości okupu złożonego za wszystkich, a ja wiele się od niego nauczyłem o chronologii«. Barbourowi udało się przekonać Russella, że w roku 1874 rozpoczęła się niewidzialna obecność Chrystusa” (Świadkowie Jehowy – głosiciele Królestwa Bożego 1995 s. 46).
Dlaczego zatem Russell nie zamieścił w tej broszurze swojej „koronnej” daty 1874, choć był już o niej ‘przekonany’? Być może nie czuł się jeszcze pewnie w kwestii chronologii biblijnej i tzw. dat proroczych.
W broszurze tej widnieje wzmianka o „czasie”, a więc zapewne domyślnie o roku 1874. Jednak w sprawie „czasu” pastor kierował swoich czytelników do Barboura:
„Nie jest jednak moim celem w tej broszurze skupianie waszej uwagi na CZASIE drugiego przyjścia w sposób pełniejszy, niż uczyniłem to powyżej, odpowiadając na niektóre z głównych zarzutów wobec jego badania. (Zainteresowanych poznaniem dowodów dotyczących czasu odsyłam do dr. N. H. Barboura, redaktora »Herald of the Morning«. Rochester, N. Y.)” (The Object and Manner of Our Lord's Return 1877 s. 62 – But it is not my object in this pamphlet to cali your attention morę fully to the TIME of the second advent than I have above, in answering some of the chief objections to the imestigation of it. (Those interested in knowing the evidences as to the time, I would refer to Dr. N. H. Barbour, editor of the “Herald of the Morning.” Rochester, N. Y.)).
Jak widać, opis „niewidzialnego powrotu” Jezusa, sporządzony przez Russella ukazał się w roku 1877, a więc kilka lat po daremnym oczekiwanym widzialnym powrocie w latach 1873-1875.
Co ciekawe, Russell w swej broszurze nie wspomniał o tym, że „obecność” Pana, (a nie „przyjście”, „powrót”) ‘odkrył’ jeden z jego późniejszych współpracowników B. Keith (1835-1916). O tym wspomina dopiero od niedawna Towarzystwo Strażnica:
„Potem w roku 1864 Benjamin Wilson wydał przekład międzywierszowy Emphatic Diaglott, w którym słowo parousía przetłumaczył na »obecność«, a nie na »przyjście«. Na ten szczegół zwrócił uwagę Barboura i jego towarzyszy współpracujący z nim B. W. Keith” (Świadkowie Jehowy – głosiciele Królestwa Bożego 1995 [ang. 1993] s. 46).
Dopiero w roku 1881 pastor wymienił go z nazwiska, ale wkrótce drogi obu rozeszły się i odtąd, gdy wspominał Keitha, pisał o „pewnym czytelniku Zwiastuna Poranka”:
„Właśnie w tym czasie br. Keith (jeden z naszych współpracowników) został użyty przez Pana, aby rzucić inny promień światła na ten temat, który wprowadził porządek w istniejącym dotychczas zamieszaniu i sprawił, że całe dawne »światło« świeciło dziesięciokrotnie większą jasnością. Brat K. uważnie czytał rozdział 24 Mateusza, używając »Emphatic Diaglott«, (...); gdy doszedł do wersetów 37 i 39, był bardzo zaskoczony stwierdzeniem, że czyta się je w następujący sposób: »Albowiem jak za dni Noego, taka będzie obecność Syna Człowieczego. (...) taka będzie obecność Syna Człowieczego«” (ang. Strażnica luty 1881 s. 3 [s. 188, reprint]).
„Pojęliśmy, że istota duchowa może być obecna a jednak niewidzialna dla ludzi ... Wkrótce po doznanym zawodzie w 1874 pewien czytelnik gazety Zwiastun Porankuposiadał egzemplarz Emphatic Diaglott (Wydanie Nowego Testamentu w greckim i angielskim języku) zauważył coś, co zdawało mu się dość dziwnem, a mianowicie, że w Ew. Mateusza 24:27, 37, 39 użyty jest wyraz grecki parousia, obecność, zaś w zwykłym wydaniu ten wyraz jest przetłumaczony, przyjście, zatem jest widoczne, że greckie wyrażenie jest właściwszem. To była nić, która prowadziła do właściwego wyrozumienia celu i sposobu Wtórego Przyjścia naszego Pana, a następnie do rozpatrzenia czasu, który wskazywał w Słowie Bożem na obecność Chrystusa (parousia), iż powinno już nastąpić” (Dokonana Tajemnica 1923 [ang. 1917, 1927] s. 61 [cytat w książce z ang. Strażnicy 01.06 1916 s. 170-171]; patrz też polska Strażnica grudzień 1917 s. 167).
Patrz też:
ang. Strażnica maj 1890 s. 4;
ang. Strażnica, wydanie specjalne, 25.04 1894 s. 99;
ang. Strażnica 15.07 1906 s. 3822, reprint.
Należy zaznaczyć, że omawiana broszura nie zawiera jakichś charakterystycznych nauk, które nie występują w późniejszych publikacjach. Nawet nauka o dwóch etapach powrotu Jezusa (niewidzialny i widzialny), jak widzieliśmy, występowała też w Strażnicy z sierpnia 1879 roku (s. 19, reprint), choć szybko ją porzucono. Mało tego, na przykład rozdział II z tej broszury (s. 32-54) zamieszczony został prawie bez zmian we wskazanej Strażnicy na stronach 18-20 (art. W jaki sposób przyjdzie Chrystus?).
Można powiedzieć, że w broszurze Cel i sposób nauki Russella dopiero ‘kiełkowały’, a w pełni opisane zostały w takich publikacjach jak:
broszura Pokarm dla myślących chrześcijan 2010 (ang. 1881) cz. II, Dlaczego nastąpi powtórne przyjście? (s. 31-57) i cz. III, W jaki sposób Chrystus przyjdzie? (s. 57-86);
tom 1, Boski Plan Wieków 1917 (ang. 1886), rozdz. Wtóre Przyjście Naszego Pana. Cel Jego Przyjścia. Naprawienie Wszystkich Rzeczy (s. 107-143);
tom 2, Nadszedł Czas 1919 (ang. 1889), rozdz. Sposób wtórego przyjścia naszego Pana (s. 109-190);
broszura Co Pismo Święte Mówi o Powrocie Naszego Pana – Jego Paruzja, Epifania i Apokalupsis 1920 (ang. 1900).
Te publikacje dodatkowo opisały „czas” powrotu Jezusa, którego broszura Cel i sposób nie omawiała.
Dodajmy, że Russell te same fragmenty z jednych publikacji zamieszczał też w innych: w Strażnicach, w traktatach, w broszurach, w książkach, w wygłaszanych wykładach (w zborach i na konwencjach), w artykułach w prasie świeckiej. Tak samo postępował następca pastora prezes Towarzystwa Strażnica J. F. Rutherford (1869-1942), który dodatkowo rozpowszechniał te same kazania i teksty przez radio.
Kiedy zatem Russell po raz pierwszy wymienił rok 1874 jako początek obecności Jezusa?
Data ta wymieniona jest w książce Trzy światy z roku 1877 (s. 175), ale była ona wydana wspólnie z Barbourem. Twierdzi się jednak, że jej treść należy przypisać raczej Barbourowi, a wkład finansowy w jej wydanie Russellowi.
Można zatem przyjąć, że Russell po raz pierwszy osobiście napisał o roku 1874 w Strażnicy w listopadzie 1879 (w październiku wymienił ten rok współpracownik J. H. Paton):
„(…) paralele pokazują, że żniwo tego wieku i obecność Chrystusa (ciała duchowego) miały rozpocząć się jesienią 1874 roku” (ang. Strażnica listopad 1879 s. 46 [reprint]).
Charakterystyczną nauką tej broszury, którą Russell propagował do końca życia, była wykładnia, że Izrael będzie panował na ziemi nad wszystkimi narodami:
„Izrael, ze swoją stolicą w Jerozolimie, niewątpliwie będzie przywódcą tych cielesnych narodów…” (The Object and Manner of Our Lord's Return 1877 s. 55 – Israel, with their capital at Jerusalem, will doubtless be chief of these fleshly nations…).
Nie był to pierwszy tekst Russella o Żydach. Już w roku 1876 pisał w swym pierwszym artykule o ich zbawieniu i powrocie do Palestyny. Natomiast prawdopodobnie były to jego pierwsze słowa o tym, że będą oni „przywódcą tych cielesnych narodów”.
Nakład i tytuł broszury Cel i sposób powrotu naszego Pana
Tak jak w kwestii daty wydania broszury, tak też co do jej nakładu ukazywały się w publikacjach Towarzystwa Strażnica sprzeczne informacje.
Obecnie Towarzystwo Strażnica podaje liczbę 50 000 egzemplarzy:
„»(...) Te powszechnie podzielane błędne poglądy zarówno co do celu, jak i sposobu powrotu Pana skłoniły mnie do napisania broszury Cel i sposób powrotu naszego Pana«. Publikacja ta ukazała się w roku 1877. Brat Russell zlecił jej wydrukowanie i rozprowadzenie w liczbie około 50 000 egzemplarzy” (Świadkowie Jehowy – głosiciele Królestwa Bożego 1995 s. 132).
Natomiast w edycji polskiej w książce pt. Harfa Boża (1921) podano, że ukazało się jej „miliony egzemplarzy”, co powtarzano w kolejnych wydaniach do roku 1930:
„Około r. 1875, kiedy uważnie i z modlitwą badał Pismo Święte, został przekonany o wtórej obecności Pana, i napisał dzieło pod tytułem »Cel i Sposób Powrotu Naszego Pana«, które rozeszło się w milionach egzemplarzy między Chrześcian całego świata” (Harfa Boża 1921, 1930 s. 246).
Natomiast w edycji angielskiej z roku 1921 (także w wydaniach z lat 1922-1927) nie ma informacji o „milionach egzemplarzy”, ale napisano o „fenomenalnej cyrkulacji”:
About 1875, while carefully and prayerfully studying the Scriptures, he became convinced of the Lord's second presence, resulting in his writing and publishing a booklet entitled, “The Object and Manner of Our Lord's Return,” which had a phenomenal circulation amongst the Christian people of the world (s. 238).
W roku 1928 w angielskiej książce Harfa Boża usunięto rozdział o Russellu (był jeszcze w ed. z 1927 r.), więc zniknęła też informacja o nakładzie broszury Cel i sposób.
Ale to nie wszystko, bo i w roku 1980 w angielskiej publikacji sugerowano milionowe nakłady omawianej broszury:
„Miliony egzemplarzy The Object and Manner of the Lord's Return i innych traktatów były szeroko rozpowszechniane” (ang. Nasza Służba Królestwa Nr 12, 1980 s. 3 – Millions of copies of The Object and Manner of the Lord’s Return and other tracts were widely distributed).
Prawdopodobnie nakład broszury wyczerpał się już w roku 1880. W Strażnicy z marca 1880 roku (s. 85, reprint) Russell reklamował ją – zapewne po raz ostatni – informując, że w redakcji pozostało jeszcze „kilkaset” egzemplarzy i zachęcając do ich nabywania.
Co możemy powiedzieć o tytule broszury The Object and Manner of Our Lord’s Return?
Zauważmy, że nie pada w nim słowo presence, czyli obecność Pana. To zastanawiające, zwłaszcza że w samej broszurze odrzucono termin „przyjście”. Owszem, angielskie słowo presence występuje w treści wielokrotnie, ale najwyraźniej Russell chciał, aby tytuł był bardziej chwytliwy i nie zdradzał od razu charakteru jego nietypowej nauki. Dodatkowo broszura przedstawiała koncepcję dwóch etapów powrotu Jezusa – niewidzialnego i widzialnego, o czym wspominaliśmy wcześniej. To z kolei pokazuje, że „obecność” nie zawsze musi oznaczać coś niewidzialnego.
Towarzystwo Strażnica podawało czasem błędnie tytuł broszury. Opuszczano kilka razy słowo „naszego [ang. Our]” (Pana):
„(…) wydali od roku 1874 do 1877 broszurę p.t. »The Object and Manner of the Lord's Return« /Cel i sposób powrotu Pana/.” (Strażnica Nr 8, 1949 s. 6 [ang. 01.01 1949 s. 6] – (…) and from 1874 to 1877 they published a booklet, The Object and Manner of the Lord’s Return.).
Patrz też ang. Strażnica 01.07 1949 s. 196; ang. Rocznik Świadków Jehowy 1975 s. 36; ang. Nasza Służba Królestwa Nr 12, 1980 s. 3; Centennial of the Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania 1984 s. 4.
Cel i sposób powrotu naszego Pana – wydanie z roku 1923!
Nie wiadomo, z jakiego powodu broszura Cel i sposób powrotu naszego Pana opublikowana została jeszcze raz w języku angielskim w roku 1923, w trzech odcinkach, w artykule pt. Pastor Russell's First Book – In Three Parts (ang. Złoty Wiek: 07.11 1923 s. 88-94; 21.11 1923 s. 121-126; 05.12 1923 s. 151-158).
W pierwszej części zamieszczono zaskakujące słowa:
„W kilku miejscach pominęliśmy niektóre linijki niezgodne z jego późniejszymi poglądami, ale w większości książka jest przedstawiona na nowo, zasadniczo tak, jak wyszła spod jego pióra” (ang. Złoty Wiek: 07.11 1923 s. 88 – In a few places we have omitted some lines not in line with his later views but for the most part the book is presented anew substantially as it came from his pen.).
Informujemy, że nie jest tak, iż Towarzystwo Strażnica „pominęło niektóre linijki” i oznaczyło to, jak się zwyczajowo robi, znakiem „(…)”. Ono po prostu nie zaznaczyło opuszczeń i nie wiadomo, w których miejscach tego dokonało. Oto porównanie tekstów dotyczące dwóch etapów powrotu Jezusa i zmiany słów Russella:
1877 r.
„Krótko mówiąc, wierzymy, że Pismo Święte naucza, iż podczas Jego przyjścia i przez jakiś czas po Jego przyjściu pozostanie niewidzialny; następnie objawi się lub ukaże w sądach i różnych formach, tak że »ujrzy Go wszelkie oko«.” (The Object and Manner of Our Lord’s Return 1877 s. 39 – Briefly stated, we believe the scriptures to teach, that, at His coming and for a time after He has come, He will remain invisible; afterward manifesting or showing Himself in judgments and various forms, so that “every eye shall see Him.”).
1923 r.
„Krótko mówiąc, wierzymy, że Pismo Święte naucza, iż podczas swojego przyjścia pozostanie niewidzialny” (ang. Złoty Wiek 21.11 1923 s. 126 – Briefly stated, we believe the Scriptures to teach that at His coming He will remain invisible.).
Zauważamy w przytoczonych fragmentach celową ingerencję w tekst i zmianę myśli Russella. Owszem, on tę naukę zmienił kilka latach po roku 1877, ale Towarzystwo Strażnica mogło to jakoś zaznaczyć w przypisie, nie zmieniając słów oryginalnych. Nie jest żadnym usprawiedliwieniem podawanie tej oto informacji: „pominęliśmy niektóre linijki niezgodne z jego późniejszymi poglądami”.
Ponieważ takich ingerencji w tekst jest wiele, nie podejmujemy się porównywania 64 stron z broszury z roku 1877 ze zmienioną treścią z roku 1923. Jednak przytaczamy jeszcze dwa przykładowe opuszczenia tekstu.
W wersji z roku 1923 opuszczono na przykład te słowa Russella:
„»W owym dniu dwóch będzie we młynie, dwóch na polu, dwóch na łóżku; jeden będzie wzięty, a drugi zostawiony« – jak Enoch, którego »nie było, bo Pan go wziął«.” (The Object and Manner of Our Lord’s Return 1877 s. 40 – “In that day two shall be in the mill, two in the field, two in bed; one be taken and the other left” – like Enoch, who “was not, for the Lord took him.” ).
Patrz ang. Złoty Wiek 21.11 1923 s. 126.
[Russell co najmniej do roku 1915 wierzył, że Enoch został „gdzieś” zabrany przez Boga i dotąd żyje – patrz Co kaznodzieja Russell odpowiadał na zadawane jemu liczne pytania 1947 [ang. 1917] s. 600-601; International Bible Students Souvenir Convention Report 1911 s. 31; ang. Strażnica 15.09 1915 s. 5772, reprint]
„(…) żyjemy obecnie pod wpływem brzmienia Siódmego, które rozbrzmiewa od ponad trzydziestu lat [chodzi o brzmienie trąby siódmego anioła]” (The Object and Manner of Our Lord’s Return 1877 s. 46 – that we are now living under the sounding of the Seventh, that it has been sounding for more than thirty years).
Patrz ang. Złoty Wiek 05.12 1923 s. 152.
[Russell początkowo nauczał, że siódma trąba z tekstu Ap 11:15 rozbrzmiewa od roku 1840 (patrz ang. Strażnica lipiec 1882 s. 368, reprint). Później podawał inne daty: 1874, 1875, 1878 i 1881. Nie wiadomo z jakiego powodu w roku 1919 powtórzono w Strażnicy jego dawny artykuł z lipca 1882 roku, w którym uczył o roku 1840: „(Przedruk z Watch Tower, z lipca 1882 r.) (...) Szósta spośród tych seryi wypadków zakończyła się według naszego wierzenia, 11 sierpnia 1840, od którego roku żyjemy w czasie brzmienia »siódmej trąby« lub »ostatniej trąby«, której głos będzie brzmieć tak długo, aż królestwa tego świata staną się w czasie wielkiego ucisk królestwem naszego Pana. Jak wykazują te proroctwa biblijne nie pocznie się to aż dopiero w R. P.
Widzimy, że broszura Russella z 1877 roku nie wnosi nic szczególnie istotnego. Może dlatego nie zamieszczono jej nawet na znanej stronie internetowej Most Holy Faith, należącej do amerykańskich badaczy Pisma Świętego:
http://mostholyfaith.com/Beta/Main.asp
Istotną kwestią jest rok wydania tej broszury, dawna nauka o dwóch etapach powrotu Jezusa, brak daty Jego powrotu oraz zapewnienie, że Żydzi mają panować nad wszystkimi narodami. Inne nauki zostały w niej jedynie szczątkowo przedstawione, a następnie szerzej omówione w serii Wykładów Pisma Świętego (1886-1904), pierwotnie znanej jako Brzask Tysiąclecia.
Informujemy, że w przeszłości jedno z zagadnień z tego artykułu opisaliśmy we wskazanym tekście: Kiedy C. T. Russell wydał „Cel i sposób powrotu naszego Pana”?
Na zakończenie składam podziękowanie J. Romanowskiemu i K. Kozakowi za pomoc w tworzeniu tego tekstu.