‘Paście trzodę Bożą’ (1 Piotra 5:2) i inne publikacje przeznaczone wyłącznie dla starszych zboru (cz. 3)
‘Paście trzodę Bożą’ (1 Piotra 5:2) i inne publikacje przeznaczone wyłącznie dla starszych zboru (cz. 3)
W tej części artykułu zamieszczamy rozdział:
„Zważajcie na samych siebie i na całą trzodę” – trzecia publikacja dla starszych zboru
„Zważajcie na samych siebie i na całą trzodę” – trzecia publikacja dla starszych zboru
Książka pt. „Zważajcie na samych siebie i na całą trzodę” (1991) była pierwszą, która z czasem ukazała się w wersji elektronicznej. Pozostawała w użyciu do 2010 roku (po polsku prawdopodobnie aż do 2012 r.). W związku ze zmianami nauk i zwyczajów nanoszono w niej liczne uwagi oraz odsyłacze do listów dla starszych zboru, co jest widoczne w wersji PDF. Jej angielski tytuł to: “Pay Attention to Yourselves and to All the Flock” (1991).
O książce tej wspomnieliśmy już w pierwszej części artykułu. Publikacja została uwzględniona w skorowidzu do publikacji Świadków Jehowy z lat 1986-2023 i posiada podtytuł: (Dzieje 20:28) Kurs Służby Królestwa. Podręcznik.
Na stronie tytułowej zamieszczono następujący komunikat:
„Każdy zamianowany starszy otrzymuje egzemplarz tego podręcznika i może go mieć u siebie, dopóki usługuje jako starszy w jednym ze zborów. Jeśli przestanie być starszym, musi oddać swój egzemplarz zborowemu komitetowi służby. Nie wolno robić kopii żadnych fragmentów tego podręcznika” („Zważajcie na samych siebie i na całą trzodę” 1991).
Na początku podano następujące informacje:
Poprzednie wydania w języku angielskim: 1977, 1979, 1981.
Cel podręcznika
Nowe, poprawione wydanie podręcznika „Zważajcie na samych siebie i na całą trzodę” zawiera praktyczny i wygodny w użyciu materiał dla starszych zboru i nadzorców podróżujących, aby mogli się wywiązywać z obowiązków pasterzy trzody Bożej (Dzieje 20:28; 1 Piotra 5:2).
Podane na wstępie daty poprzednich wydań w języku angielskim dotyczą wcześniejszej publikacji, wydawanej w języku polskim pod tytułem „Uważajcie na samych siebie i na całe stado” (1977–1981).
Definicja „odstępcy”
Omawiana książka przedstawia definicję „odstępcy”, wskazując, iż nie każda osoba wykluczona zaliczana jest do tej kategorii:
„Osoby, które rozmyślnie rozpowszechniają (uporczywie popierają lub głoszą) nauki sprzeczne z prawdą biblijną, Świadkowie Jehowy uważają za odstępców” („Zważajcie na samych siebie i na całą trzodę” 1991 s. 95).
Transfuzja krwi i wykluczenie
Od 1961 roku transfuzja krwi była uznawana za grzech skutkujący wykluczeniem:
„Zgodnie z takim zrozumieniem tej sprawy osoby, które wbrew wymaganiu Bożemu przyjmują transfuzję i nie okazują skruchy, są od roku 1961 wykluczane ze zboru Świadków Jehowy” (Świadkowie Jehowy – głosiciele Królestwa Bożego 1995 s. 183).
Podręcznik dla starszych zboru w rozdziale Nadzorcy ‘zarządzający w imię sprawiedliwości’ (od s. 90) wymienia kwestię krwi jako powód do wykluczenia (na końcu książki w skorowidzu napisano: „za co się wyklucza 92-96...”):
„Pismo Święte wyraźnie wskazuje, że Jehowa nie toleruje pewnych zachowań wśród swego czystego ludu; bracia muszą bronić sprawiedliwych mierników Jehowy w takich sprawach, jak: (...)
Niepowstrzymywanie się od krwi (1 Mojż. 9:4; Dzieje 15:20, 28, 29)” („Zważajcie na samych siebie i na całą trzodę” 1991 s. 92, 96).
W 2000 roku transfuzja krwi została zakwalifikowana jako „odłączenie się” od zboru. O tym jednak napisano dopiero w następnym podręczniku z roku 2010.
Odłączający się – proponowanie sporządzenia pisemnej deklaracji decyzji
W podręczniku wprowadzono nowość polegającą na tym, że osoba „odłączająca się” mogła zostać poproszona o sporządzenie pisemnej deklaracji swej decyzji:
„Jeśli osoba ochrzczona nie chce uchodzić za członka zboru i domaga się usunięcia swego nazwiska ze wszystkich naszych zapisków, powinno się uwzględnić takie życzenie.
Gdy ktoś zajmie taką nieprzejednaną postawę, zaproponujcie mu ujęcie tego na piśmie.
Gdyby nie chciał tego uczynić, lecz stwierdza stanowczo w obecności świadków, że sam się odłącza i nie życzy sobie, aby go uważano za Świadka Jehowy, niech świadkowie tego oświadczenia napiszą je i opatrzą swoimi podpisami” („Zważajcie na samych siebie i na całą trzodę” 1991 s. 102).
Inne procedury opisano w cytowanym podręczniku na stronach 101-104.
Czyny skutkujące odłączeniem się
Wydaje się, że w tym czasie katalog czynów skutkujących odłączeniem się nie uległ zmianie. Strażnica z 1987 roku uznawała kontakty z religią fałszywą za przypadki „odłączenia się”, a nie za czyn kwalifikujący do wykluczenia:
„Gdyby ustalono ponad wszelką wątpliwość, że dana osoba przyłączyła się do innej religii i zamierza w niej pozostać, starsi ogłoszą w zborze krótki komunikat, że taki a taki sam się odłączył (w87/8, s. 28)” („Zważajcie na samych siebie i na całą trzodę” 1991 s. 95).
To samo dotyczyło łamania neutralności i brania udziału w wyborach (jw. s. 140-141).
Chrzczony nie musi uregulować z władzą świecką swoich czynów sprzecznych z prawem
W podręczniku zawarto fragment wyjaśniający, że osoba przyjmująca chrzest nie odpowiada przed organizacją za czyny popełnione przed poznaniem prawdy. Gdyby te same czyny zostały popełnione później, byłyby uznane za przewinienia wobec organizacji, lecz w omawianym przypadku osoba pozostaje niewinna:
„Z wypowiedzi apostoła Pawła o Onezymie wynika, że od osoby, która przed poznaniem prawdy dopuściła się czynów niezgodnych z prawem nie wymaga się żeby przed chrztem uregulowała te sprawy z władzami (Filem. 10-18; w80/5, ss. 25, 26)” („Zważajcie na samych siebie i na całą trzodę” 1991 s. 137).
Powody wykluczenia
Podręcznik w rozdziale Nadzorcy 'zarządzający w imię sprawiedliwości' (s. 92-96) podaje spis grzechów, za które można być wykluczonym:
„Pismo Święte wyraźnie wskazuje, że Jehowa nie toleruje pewnych zachowań wśród swego czystego ludu; bracia muszą bronić sprawiedliwych mierników Jehowy w takich sprawach, jak:
Zabójstwo. (...).
Nadużycia seksualne takie jak cudzołóstwo, rozpusta i inne formy "pornei'a". (...).
Odstępstwo. (...).
Pijaństwo (...).
Kradzież, oszustwo, sprzeniewierzenie (...).
Rozmyślne, złośliwe kłamstwo; składanie fałszywego świadectwa (...).
Rzucanie obelg, oszczerstwo (...).
Nieprzyzwoita mowa (...).
Niepowstrzymywanie się od krwi (...).
Chciwość – hazard, zdzierstwo (...).
Uporczywe uchylanie się od łożenia na utrzymanie rodziny (...).
Poczynania sprzeczne z zasadą neutralności (...).
Wybuchy gniewu, stosowanie przemocy (...).
Palenie tytoniu lub zażywanie narkotyków (...).
Wyuzdanie. Określenie to nie ogranicza się do niemoralności płciowej (...)”.
Komitet odwoławczy
Trzeba zaznaczyć, że podręcznik ten nieco zmienił sposób powoływania komitetu odwoławczego. W poprzednim, z 1977 roku, podano: „najlepiej, gdyby starsi napisali do Towarzystwa, podając przy tym swoje zalecenie, kto najlepiej by się nadawał do komitetu odwoławczego”. Nowszy podręcznik wskazywał, że do nadzorcy obwodu należała decyzja o składzie komitetu odwoławczego:
„Przewodniczący komitetu sądowniczego skontaktuje się bezzwłocznie z nadzorcą obwodu, który wyznaczy starszych do komitetu odwoławczego. W miarę możliwości starsi wybrani przez nadzorcę obwodu do komitetu odwoławczego nie powinni być z tego samego zboru, co pierwszy komitet” („Zważajcie na samych siebie i na całą trzodę” 1991 s. 124-125).
„Gdyby odwołano się po siedmiu dniach, skontaktujcie się jak najszybciej z biurem oddziału, prosząc o wskazówki” (jw. s. 125).
Podręcznik przewidywał również możliwość odwołania się od decyzji „komitetu odwoławczego” do „biura oddziału”:
„Jeżeli komitet odwoławczy podtrzyma decyzji [„ę” błąd w druku] o wykluczeniu nie można się już od niej odwoływać. Gdyby jednak winowajca upierał się przy tym, że w postępowaniu sądowniczym popełniono poważny błąd, komitet odwoławczy powinien go powiadomić, że w ciągu siedmiu dni może przedłożyć komitetowi odwoławczemu zarzuty na piśmie w celu przekazania ich do biura oddziału” (jw. s. 127).
Co się dzieje, gdy oba komitety nie dochodzą do porozumienia i nie potrafią przyjąć wspólnego stanowiska? Oto wytyczne:
„Czasami pierwszy komitet i komitet odwoławczy mają odmienne zdania. W takim wypadku w żaden sposób nie daje się oskarżonemu do zrozumienia, do jakich wniosków doszedł komitet odwoławczy. Mówi mu się po prostu, że decyzja jeszcze nie zapadła. Komitet odwoławczy wysyła formularze S-77 i S-79 do biura oddziału wraz z uzasadnieniem swojej decyzji oraz z listem pierwszego komitetu wyłuszczającym przyczynę (przyczyny) różnicy zdań. Komitet odwoławczy wręcza pierwszemu komitetowi kopię swego pisma. Oba komitety zaczekają na odpowiedź biura oddziału. (...) Biuro oddziału chętnie wypowie się w tej sprawie i w razie potrzeby udzieli dodatkowych wskazówek biblijnych, przekazując te informacje komitetowi odwoławczemu” (jw. s. 127-128).
Samobójstwa obwinionych
Interesujące jest to, że omawiana książka dla starszych z 1991 roku nie zawierała działu „Jeśli obwiniony grozi samobójstwem”. Z biegiem czasu narastała jednak liczba wykluczeń oraz determinacja starszych zboru w kwestii usuwania z organizacji nawet osób potencjalnie zagrożonych samobójstwem. Dopiero w 2010 roku w nowej książce dla starszych pojawił się wspomniany dział.
Przesłuchiwanie nieletnich dzieci przez komitet sądowniczy
Podręcznik dla starszych nakazywał traktować dzieci tak, jak dorosłych:
„Jeżeli nieletnia osoba ochrzczona popełni jakieś wykroczenie, które zagraża czystości zboru, wyznaczony komitet powinien spotkać się z nią, tak jak się to czyni w stosunku do każdego innego członka zboru. (...) W miarę możności starajcie się odwieść taką osobę od złego postępowania (Gal. 6:1). Gdyby się to nie udało, trzeba ją wykluczyć” („Zważajcie na samych siebie i na całą trzodę” 1991 s. 98).
Również w podręczniku Zorganizowani z 2015 roku starszych instruowano, aby traktowali dzieci na równi z dorosłymi:
„Członkowie komitetu starają się – podobnie jak to czynią w wypadku dorosłego winowajcy – upomnieć je i sprowadzić na właściwą drogę. Jeżeli jednak nie przejawia ono skruchy, podejmują decyzję o wykluczeniu” (Zorganizowani do pełnienia woli Jehowy 2015 s. 144).
W podręczniku Zorganizowani, w wydaniu z roku 2020, usunięto słowa o traktowaniu dzieci, tak jak dorosłych.
Wykluczanie dzieci i traktowanie młodych nieochrzczonych głosicieli
Podręcznik omawia nie tylko wykluczanie ochrzczonych dzieci, ale także działania wobec nieochrzczonych głosicieli:
„Nieletnie osoby ochrzczone.
Jeżeli nieletnia osoba ochrzczona popełni jakieś wykroczenie, które zagraża czystości zboru, wyznaczony komitet powinien spotkać się z nią, tak jak się to czyni w stosunku do każdego innego członka zboru. Najlepiej jest spotkać się z młodocianym oraz jego chrześcijańskimi rodzicami; rodzice ponoszą odpowiedzialność za wychowanie go i przysposobienie do życia. W miarę możności starajcie się odwieść taką osobę od złego postępowania (Gal. 6:1). Gdyby się to nie udało, trzeba ją wykluczyć. Kiedy dochodzi do wykluczenia nieletnich, rodzice dalej są odpowiedzialni za ich wychowanie, szkolenie i pouczanie, a nawet prowadzenie z nimi studium biblijnego, gdy mieszkają pod jednym dachem (w89 15.3, s. 20)” („Zważajcie na samych siebie i na całą trzodę” 1991 s. 98).
„Jeżeli nie ochrzczony głosiciel, który popełnił grzech, jest osobą nieletnią, trzeba się skonsultować z jego chrześcijańskimi rodzicami w celu ustalenia, co oni robią, aby skarcić winowajcę. Może też zajść potrzeba spotkania się z młodocianym w obecności rodziców. Gdyby nie ochrzczony głosiciel nie zdobył się na skruchę i trwał w złym postępowaniu wbrew wszelkim wysiłkom mających na celu udzielenie mu pomocy, można podać ogłoszenie: »[Nazwisko osoby] przestał być głosicielem dobrej nowiny« (w89 15.3, s. 19)” („Zważajcie na samych siebie i na całą trzodę” 1991 s. 99).
Palenie tytoniu zaliczone do „przestępstw”
W omawianej książce „palenie tytoniu” zaliczono do „przestępstw”:
„Rośnie liczba przestępstw i są one coraz bardziej wyrafinowane; może to przenikać do zboru chrześcijańskiego i wywierać na niego wpływ (…) Palenie tytoniu lub zażywanie narkotyków (2 Kor. 7:1; Marka 15:23; Obj. 21:8; 22:15; w73/20, ss. 19, 20)” („Zważajcie na samych siebie i na całą trzodę” 1991 s. 92, 96).
Branie udziału w wyborach
W omawianej książce istnieją w zasadzie dwie procedury dotyczące wyborów. Pierwsza dotyczy „pogwałcenia neutralności” i jest opisana w skorowidzu pod hasłem Wykluczanie ze społeczności:
„za co się wyklucza 92-96, 135, 136,
„Poczynania sprzeczne z zasadą neutralności (Izaj. 2:4; Jana 6:15; 17:16)” („Zważajcie na samych siebie i na całą trzodę” 1991 s. 96).
Druga procedura. Na stronie 101 nie napisano o „wykluczeniu”, ale o „odłączeniu się” za nieprzestrzeganie neutralności:
„Jeżeli ktoś obiera postępowanie sprzeczne z neutralnym stanowiskiem zboru chrześcijańskiego, zbór zmuszony jest uznać, że się od nas rozmyślnie odłączył (Izaj. 2:4; Jana 15:17-19)” („Zważajcie na samych siebie i na całą trzodę” 1991 s. 101).
Przywileje po przywróceniu wykluczonego głosiciela do zboru
Po przywróceniu do zboru głosiciel nie odzyskuje od razu wszystkich przywilejów, które miał przed wykluczeniem. Podręcznik opisuje to następująco:
„Trzeba nałożyć na nią ograniczenia, żeby jej pomóc zrozumieć potrzebę dbania o »proste ścieżki dla swych stóp«, jak również ze względu na sumienie zboru (Hebr. 12:13, NW).
Przywilej uczestniczenia w służbie polowej zostaje przywrócony z chwilą przyjęcia do społeczności.
Inne przywileje, takie jak zabieranie głosu na zebraniach, udział w ich programie oraz przewodzenie zborowi w modlitwie, można udostępniać stopniowo, gdy ponownie przyjęty zrobi dostateczne postępy duchowe, aby się do tego nadawać i gdy zdaniem starszych obdarzenie go takimi przywilejami nie wywoła zgorszenia w zborze.
Starsi zboru do którego teraz należy, zadecydują, kiedy można mu przywrócić określone przywileje” („Zważajcie na samych siebie i na całą trzodę” 1991 s. 130).
Te zasady obowiązują do dziś.
Przywileje starszych zboru i sług pomocniczych po przywróceniu wykluczonych do zboru
Po przywróceniu do zboru starszy lub sługa pomocniczy nie odzyskuje od razu wszystkich przywilejów, które miał przed wykluczeniem. Podręcznik opisuje to następująco:
„O tym, ile czasu powinno upłynąć, zanim będzie można zalecić przyłączonego brata na odpowiedzialne stanowisko i obdarzyć go dodatkowymi przywilejami, decydują o okoliczności danej sprawy.
Starannie rozważcie, jakie wrażenie mogłoby wywołać za mianowanie danego brata. Czy nie zgorszyłobyto innych?
Na przywilej sługi pomocniczego lub starszego można kogoś zalecić dopiero wtedy, gdy miał dosyć czasu na udowodnienie, że test [powinno być: jest] nieposzlakowany, że znowu 'nie ma przeciw niemu zarzutu' i że ma »swobodę mowy« (1 Tym. 3:2, 9, 10, 13, NW).
Nienagannym życiem musi zmazać hańbę i na nowo dać przekonujące dowody sprawiedliwości, co może potrwać szereg lat.
Jeżeli wykroczenie miało miejsce w innym zborze, trzeba uwzględnić odczucia członków tego zboru.
Jeżeli doszło do skandalu, może przez bardzo długi okres nie być w stanie tak dalece zmazać swej winy, żeby się nadawać do zamianowania na sługę pomocniczego czy też starszego” („Zważajcie na samych siebie i na całą trzodę” 1991 s. 131).
Wydaje się, że dziś o ponownym pełnieniu omawianych funkcji decyduje nadzorca obwodu, odpowiedzialny także za mianowanie starszych:
„Biorąc pod uwagę powyższy wzorzec biblijny, Ciało Kierownicze Świadków Jehowy wprowadziło zmianę w sposobie mianowania starszych i sług pomocniczych. Począwszy od 1 września 2014 roku, proces ten przebiega następująco: Każdy nadzorca obwodu starannie analizuje zalecenia ze swego obwodu. W trakcie wizyty w danym zborze stara się poznać kandydatów do zamianowania, w miarę możliwości współpracując z nimi w służbie kaznodziejskiej. Po omówieniu zaleceń z miejscowym gronem starszych nadzorca obwodu mianuje starszych i sług pomocniczych w danym zborze” (Strażnica 15.11 2014 s. 29).
Posługiwanie się bronią w pracy
Kwestia posługiwania się bronią palną w pracy zawodowej była przedmiotem zmian doktrynalnych jeszcze przed wydaniem omawianego podręcznika dla starszych. W 1983 roku Towarzystwo Strażnica zmieniło swój pogląd w tej sprawie. Jednocześnie wykonywanie pracy wymagającej noszenia broni nie wiązało się wówczas z sankcją wykluczenia. Zagadnienie to nie zostało jednak poruszone w omawianej książce:
„Dziesięć lat później Strażnica z 15 lipca 1983 roku (w języku polskim numer 23 z roku 1983) wyjaśniła nasz pogląd na posługiwanie się bronią palną” (Strażnica Nr 4, 2006 s. 30).
„Dojrzały chrześcijanin powinien starać się znaleźć pracę, która nie ma nic wspólnego z bronią. (...) nie możemy już dłużej uważać za wzór godny naśladowania brata, który by w dalszym ciągu wykonywał pracę wymagającą noszenia broni. Należałoby mu wyznaczyć sześciomiesięczny termin na zmianę zatrudnienia. Gdyby tego nie zrobił, nie nadawałby się do specjalnych przywilejów służby ani do pełnienia odpowiedzialnej funkcji w zborze” (Strażnica Rok CIV [1983] Nr 23 s. 19-20).
Wykluczenie za pożycie „przeciwne naturze”?
Omawiana książka z 1991 roku nie porusza już kwestii praktyk seksualnych w małżeństwie, uznawanych wcześniej za sprzeczne z naturą. Temat ten pojawia się wyłącznie w odniesieniu do zachowań mających miejsce poza małżeństwem, które kwalifikują się jako podstawa do wykluczenia.
W 1983 roku (po polsku w 1984) Towarzystwo Strażnica ponownie ogłosiło możliwość wydalania ze zboru za narzucanie stosunków oralnych lub analnych:
„Ale co wtedy, gdy jedna ze stron chce lub wprost żąda, by partner brał udział w czymś jawnie należącym już do zboczeń? Z omówionego dotąd materiału wynika, że porneia obejmuje różne nieprzyzwoitości uprawiane poza małżeństwem. Toteż narzucanie wynaturzonych aktów – na przykład stosunku oralnego lub analnego – w obrębie własnego małżeństwa nie stanowi biblijnej podstawy do rozwodu, który ewentualnie uprawniałby do wstąpienia w nowy związek. (...) Jeżeli jednak wyjdzie na jaw, iż któryś z jego członków uprawia lub otwarcie pochwala wynaturzone stosunki w obrębie małżeństwa, to z pewnością nie będzie on już miał nieposzlakowanej opinii i dlatego przestaną mu przysługiwać szczególne przywileje, jak na przykład praca w charakterze starszego, sługi pomocniczego lub pioniera. Praktykowanie i aprobowanie wspomnianych występków może wręcz doprowadzić do wykluczenia ze społeczności” (Strażnica Rok CV [1984] Nr 7 s. 27-28 [ang. 15.08 1983 s. 31]).
Poniżej zamieszczamy link do elektronicznej wersji książki „Zważajcie na samych siebie i na całą trzodę” (1991):
https://wtsarchive.com/pub/ks91-p_zwazajcie-na-samych-siebie-i-na-cala-trzode
W kolejnej części artykułu omawiamy następną książkę dla starszych zboru.