„To pokolenie” – lata 1833, 1874 i 1878 w nauce Towarzystwa Strażnica
„To pokolenie” – lata 1833, 1874 i 1878 w nauce Towarzystwa Strażnica
Na początku informujemy, że artykuł nasz składa się z następujących rozdziałów:
„Pokolenie roku 1833” według nauki C. T. Russella
„Pokolenie roku 1874” według nauki C. T. Russella
„Pokolenie roku 1878” według nauki C. T. Russella
Prawdopodobnie każdy, kto zetknął się z naukami Świadków Jehowy kilkanaście lat temu, słyszał o ich nauce dotyczącej „pokolenia roku 1914”. Wykładnia ta pojawiła się u nich w roku 1926 (patrz ang. Złoty Wiek 20.10 1926 s. 51), gdy minęły oczekiwania związane z rokiem 1925:
„W 1925 roku wielu Badaczy Pisma Świętego oczekiwało odtworzenia ziemskiego raju. Dlaczego? Brat Albert Schroeder, który później usługiwał w Ciele Kierowniczym, wyjaśnił: »Uważano, że ostatek namaszczonych duchem naśladowców Chrystusa pójdzie w owym roku do nieba, aby tam wejść w skład Królestwa, i że wierni mężowie z dawnych czasów, między innymi Abraham i Dawid, zostaną wskrzeszeni jako książęta i obejmą rządy nad ziemią podczas panowania Królestwa Bożego«. Kiedy jednak te nadzieje się nie zrealizowały, niektórzy poczuli się rozczarowani” (Strażnica październik 2025 s. 2).
Nie będziemy w tym tekście opisywać kwestii „pokolenia roku 1914”, bo już wielokrotnie to robiliśmy. Oto spis artykułów i książka na ten temat:
Pokolenie roku 1914
Pokolenie roku 1914 raz jeszcze!
95 i 110 lat ‘pokolenia roku
Rok 1986 i „pokolenie roku
„To pokolenie” w Ewangelii Mateusza 24:34 i według Towarzystwa Strażnica
Wymarłe Ciało Kierownicze z „pokolenia roku
O „pokoleniu roku
„To pokolenie” po ‘korekcie’ z roku 2014 w książce pt. Królestwo Boże panuje!
Jak Towarzystwo Strażnica usuwało ślady swych oczekiwań związanych z „pokoleniem roku
Książka: „Pokolenie roku
https://piotrandryszczak.pl/1914pokolenie/pokolenie-roku-1914-i-oczekiwania-swiadkow-jehowy.html
Omawiając pokolenia lat 1833, 1874 i 1878 opisujemy je w kolejności, w jakiej wymieniliśmy te daty, a nie według wprowadzania danej nauki przez Towarzystwo Strażnica.
Tak się bowiem składa, że te wykładnie nie były wprowadzane jedna po drugiej, ale każda z nich pojawiała się w różnych momentach XIX wieku i przywoływana była nie jeden raz. Bywało, że w bliskich sobie latach występowała na przykład nauka o „pokoleniu roku 1874” i któraś inna. Oto przykłady występowania tych nauk w mniej więcej tym samym czasie:
„pokolenie roku 1833” w roku 1896;
„pokolenie roku 1874” w roku 1894;
„pokolenie roku 1878” w roku 1897.
C. T. Russell (1852-1916), prezes Towarzystwa Strażnica, uczył głównie o „pokoleniu roku 1878”, Miało to miejsce od roku 1897 do końca jego życia. Ta nauka pojawiała się w dodrukach jego czwartego tomu Wykładów Pisma Świętego, aż do roku 1927. Dlatego została ona najbardziej zapamiętana przez różne grupy badaczy Pisma Świętego, którzy do dziś propagują nauki pastora i jego sześć tomów Wykładów Pisma Świętego (1886-1904).
„Pokolenie roku 1833” według nauki C. T. Russella
W roku 1896 Russell przedstawił w Strażnicy naukę o „pokoleniu roku 1833”.
Nie była to nowa wykładnia, bo istniała ona wcześniej w środowisku adwentystycznym. Już w roku 1854 E. G. White (1827-1915), prorokini Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego, wyznaczyła dla początku „tego pokolenia” rok 1833. Czyli na długo przed Russellem.
Zagadnienie to opisaliśmy w artykule pt. Czy Ellen G. White i wcześni adwentyści wyznaczali na rok 1851 powrót Chrystusa oraz inne daty paruzji? (cz. 2) (podrozdział Spadające gwiazdy, „to pokolenie” i „czas końca”).
Oto jeden tekst wskazujący rok 1833 i „to pokolenie”:
„(...) ale gdy ujrzycie to wszystko; musi odnosić się do pokolenia żyjącego, kiedy te rzeczy powinny się spełnić; a pokolenie, które jest teraz na scenie, było świadkiem znaku dotyczącego gwiazd, w 1833 roku. »Zaprawdę powiadam wam, to pokolenie nie przeminie, aż się to wszystko stanie«.” (The Advent Review, and Sabbath Herald, vol. 5, 02.05 1854, s. 116 – and the generation now on the stage did witness the sign in the stars, 1833. “Verily I say unto you, this generation shall not pass, till all these things be fulfilled.”)
Tą samą nauką, co E. G. White, posłużyli się później N. Barbour (1824-1905) i Russell, gdy w roku 1877 wydali wspólną książkę pt. Trzy światy (The Three Worlds). Argumentacja ich dotyczyła zaćmień słońca i spadania gwiazd (meteorytów) – patrz The Three Worlds, and the Harvest of This World 1877 s. 173-174.
Również pogląd ten szerzył J. H. Paton (1843-1922), współpracownik Russella do roku 1881, w książce wydanej przez Towarzystwo w roku 1880:
„Towarzystwo puściło w obieg oprawną książkę zatytułowaną »Brzask Dnia« (Day Dawn), którą ułożył jeden z wczesnych współpracowników, J. H. Paton...” (Nowożytna historia Świadków Jehowy część I, s. 24 [ang. Strażnica 01.02 1955 s. 76]).
Paton opisał to zagadnienie we wspomnianej książce Day Dawn (1880) na stronach 249-250.
Nauczano wtedy, że „pokolenie roku 1833” to ci, którzy widzieli „deszcz spadających meteorytów” w tamtym czasie.
Tak też nauczał w roku 1896 Russell, wiele lat po zerwaniu współpracy z Barbourem i Patonem:
„[Mt 24] Wersety 25-31, przeskakując przez stulecia, wskazują na wydarzenia bliskie końca Czasów Pogan i wspominają o znakach końca ery Ewangelii, związanych z objawieniem Syna Człowieczego w chwale. Znaki na słońcu, księżycu i gwiazdach miały dać ogólne pojęcie o czasie, kiedy Królestwo będzie bliskie. Nie będziemy tu szczegółowo omawiać tych znaków, ale je wymienimy: – Znaczące zaćmienie słońca i księżyca 19 maja 1780 roku; oraz godny uwagi spadek gwiazd, czyli deszcz meteorów, rankiem 13 listopada 1833 roku. Chociaż wierzymy również w symboliczne spełnienie się zaćmienia słońca i upadku gwiazd, nie możemy jednak pominąć dosłownego spełnienia i dlatego oczekujemy, zgodnie z wersetami 32 i 33, że część pokolenia, które widziało spadające gwiazdy, będzie żyła, aż Królestwo Boże zostanie w pełni ustanowione” (ang. Strażnica 15.05 1896 s. 1983 [reprint] – Verses 25-31 leaping over centuries, point to events near the close of Gentile Times, and mention the signs of the close of the Gospel age, and connected with the revealing of the Son of Man in glory. The signs in the sun, moon and stars were to give a general idea as to the time when the Kingdom would be nigh. We will not here particularize respecting these signs, but will mention them: – The remarkable darkening of the sun and moon, May 19th, 1780; and the notable falling of stars or meteoric shower on the morning of Nov. 13th, 1833. While we believe also in a symbolic fulfilment of the darkening of the sun and falling of the stars, yet we cannot overlook the literal fulfilment, and hence expect, in harmony with Verses 32,33, that some of the generation which saw the falling stars will continue to live until God's Kingdom shall be fully established.).
Ten szczególny deszcz meteorytów z roku 1833 Russell wspomniał jeszcze pod koniec roku 1899, choć nie użył wtedy słowa „pokolenie” (patrz ang. Strażnica 01.12 1899 s. 2539 [reprint]).
Jeszcze w roku 1917 i w latach następnych meteoryty z roku 1833 połączono z tekstem Ap 6:13 o spadających gwiazdach (patrz Dokonana Tajemnica 1925 [ang. 1917, 1927] s. 141). Nie wspominano wtedy jednak o „tym pokoleniu”.
Wydaje się, że rok 1833 i jego pokolenie mogły być przydatne Russellowi, gdy początkowo oczekiwał zabrania do nieba w roku 1878 i 1881. Dlaczego jednak przywoływał ten rok jeszcze w roku 1896, tego nie wiemy. Tym bardziej, że w tym czasie uczył już także o „pokoleniu roku 1874”.
Widzimy, że „pokolenie roku 1833” wymienione zostało w latach 1877, 1880 i 1896, a wcześniej w roku 1854 przez adwentystkę E. G. White. Russell wymieniał też rok 1833 i „to pokolenie” w swoich rozważaniach w tomie czwartym Wykładów (patrz poniżej rozdział o „pokoleniu roku 1878”).
Interesujące jest to, że inny nauczyciel Russella, a mianowicie kaznodzieja adwentowy G. Storrs (1796-1879), odrzucał znaczenie prorocze zaćmienia z roku 1780 i innych znaków wymienionych w tekście Łk 21:25-26. W jego czasopiśmie w roku 1876 Russell opublikował swój pierwszy artykuł o „czasach pogan” i roku 1914. Oto opinia Storrsa na temat znaków na słońcu i księżycu:
„Łk 21:25, 26 – »Będą znaki na słońcu, księżycu i gwiazdach, a na ziemi trwoga narodów i bezradność; morze i fale będą się huczeć. Serca ludzkie omdlewać będą ze strachu i w oczekiwaniu na to, co dzieje się na ziemi, bo moce niebieskie zostaną wstrząśnięte«.
Znaki na słońcu, zwane gdzie indziej zaćmieniem słońca, według niektórych miały się spełnić w mrocznym dniu 1780 roku. W obecnym świetle nie mogę zgodzić się z tym poglądem. Zaćmienie słońca w tym dniu wcale nie dotyczyło ziemi proroczej. Ograniczało się ono głównie, jeśli nie w całości, do Stanów Zjednoczonych i było obserwowane jedynie przez niewielką część w tym kraju. (…) Jeśli zatem te znaki na słońcu i księżycu mają być widoczne na tych dosłownych kulach, jestem zmuszony uwierzyć, że są one przyszłością. Sugeruję jednak inną interpretację, która, jeśli nie jest poprawna, to przynajmniej bardzo niezwykła” (Bible Examiner sierpień 1878 s. 333-334).
Po śmierci Russella, w pierwszych publikacjach wydawanych podczas prezydentury Rutherforda, nadal Towarzystwo Strażnica pisało o roku 1833, ale nie łączyło go z „tym pokoleniem”:
„[Ap] 6:13.A gwiazdy niebieskie padały na ziemię. – Literalnie, deszcz ulewny meteorów, 13 listopada 1833 roku obejmujący 11,000,000 mil kwadratowych przestrzeni (D 729). Symbolicznie, biskupi i gwiazdy księżowskie papiestwa pospadali z wysokich swych stanowisk i postradali swą moc i wpływy w umysłach ludzi. Symbolicznie także, protestanccy księża, uważani za gwiazdy, zeszli ze stanowiska duchowych rzeczy do poziomu chrześciańsko obywatelskiej polityki. – D 738” (Dokonana Tajemnica 1925 [ang. 1917, 1927] s. 141).
Patrz też prawie identyczne słowa The Revelation of Jesus Christ—According to the Sinaitic Text 1918 s. 82.
„Pokolenie roku 1874” według nauki C. T. Russella
Za życia prezesa Russella czas oczekiwania na ‘koniec’ był krótki. Wszystko, co miało się rozegrać, powinno być zakończone do roku 1914, a później do roku 1915. Russell zmarł w roku 1916 i nie było mu dane wprowadzić kolejnych nowych nauk.
Pastor już w roku 1881 zasugerował rok 1874, jako początek „tego pokolenia”.
Wspomniał wtedy rok 1881 i poprzedzający go okres „siedmiu lat”, co wskazywałoby na rok 1874. Mówił też o tym „pokoleniu”:
„Siedem lat, które zakończyły się 3 października 1881 roku, było latami łaski w czasie obecności [Pana], aby pokolenie, które żyje i ma w sercu gotowość, mogło stać się członkami małej trzódki i zaznać radości obecności naszego Pana” (ang. Strażnica październik/listopad 1881 s. 289 [reprint] – The seven years which ended October 3d, 1881, were years of favor during the presence, that of the living generation all of readiness of heart might become members of the little flock and enter into the joys of our Lord's presence).
W roku 1894 Russell połączył wprost lata 1874-1915 z „tym pokoleniem”:
„Ta ostatnia część polecenia miała być wypełniona dopiero przy żniwie, czyli przy końcu wieku; i chociaż całe polecenie należy do całego ciała Pomazańca – Chrystusa, Głowy i Ciała – to ostatnia część musiała zostać z konieczności ogłoszona przez tych członków ciała, którzy żyją w czasach ostatecznych – żniwie, czyli przy końcu wieku, od 1874 do 1915 roku n.e. To na to pokolenie nadchodzą »dni pomsty«; i to właśnie to pokolenie powinno zatem usłyszeć głos ostrzeżenia” (ang. Strażnica 01.10 1894 s. 1715 [reprint] – This latter part of the commission was not due until the harvest or end of the age; and while the entire commission belongs to the whole body of the Anointed – the Christ, head and body, – the latter part must of necessity be declared by those members of the body living in the last times – the harvest or end of the age, from A.D. 1874 to A.D. 1915. It is upon this generation that "the days of vengeance" are coming; and it is this generation therefore, that should hear the voice of warning).
Pastor trzy lata później, w roku 1897, zmienił wykładnię o „pokoleniu roku 1874”. Zamiast niej wprowadził naukę o „pokoleniu roku 1878” (o nim piszemy poniżej).
O. L. Sullivan i „pokolenie roku 1874”
Pomimo tego, że Russell jakby odrzucił naukę o „pokoleniu roku 1874” (wprowadzając nową wykładnię w 1897 r.), to jednak ukazana została ona ponownie. Było to w roku 1911 podczas mowy konwencyjnej wygłoszonej przez O. L. Sullivana (1888-1975), pielgrzyma Towarzystwa Strażnica (od 1906 r.) i współpracownika Russella. Pastor był na tej konwencji i nie zanegował przedstawianej przez niego nauki (patrz Souvenir Notes—Bible Students’ Conventions 1911 s. 229).
O. L. Sullivana nie należy mylić z T. J. Sullivanem (1888-1975), późniejszym członkiem Ciała Kierowniczego (od 1932 r. w zarządzie Towarzystwa Strażnica). Ten też był od roku 1926 mówcą kongresowym (ang. Strażnica 01.12 1926 s. 356) i pracownikiem radia WBBR, a także pielgrzymem od roku 1925.
Obaj oni urodzili się w jednym roku i zmarli, jak widać, mniej więcej w tym samym czasie (patrz ang. Strażnica 15.09 1974 s. 554).
Co jeszcze można powiedzieć o O. L. Sullivanie, który nauczał o „pokoleniu roku 1874”?
Jego nazwisko wśród pielgrzymów występuje w publikacjach Towarzystwa Strażnica tylko do roku 1926 (patrz ang. Strażnica 01.02 1926 s. 48), a jako mówcy kongresowego do 1925 (ang. Strażnica 15.10 1925 s. 308).
W związku z tym nie jesteśmy pewni, czy porzucił on wtedy Towarzystwo Strażnica, czy pozostał i był tylko zwykłym głosicielem.
Omawiając w roku 1975 historię Świadków Jehowy w USA wymieniono go dwa razy, ale tylko jako współpracownika Russella w roku 1907 (patrz ang. Rocznik Świadków Jehowy 1975 s. 42, 147). Natomiast P. S. L. Johnson, założyciel grupy badaczy-epifanistów (1919 r.), wymienia go w roku 1927 wśród innych osób, które porzuciły Towarzystwo Strażnica (ang. Teraźniejsza Prawda i Zwiastun Chrystusowej Epifanii maj 1927 s. 75 [reprint]).
Poniżej przedstawiamy koncepcję „tego pokolenia” według wykładni O. L. Sullivana. Nikt nie powinien uważać, że nie była to nauka Towarzystwa Strażnica, bo nie ogłosił jej Russell. On nigdy nie zanegował wprost tej nauki (wcześniej też tak uczył), a nawet polecił opublikować ją w Raporcie Konwencyjnym z 1911 roku. Osobiście był na tej konwencji w Mountain Lake Park (1-11.09 1911 r.), jak opowiada R. Kurzen, jeden ze Świadków Jehowy:
„(…) przypominam sobie zgromadzenie z roku 1911 w Mountain Lake Park (stan Maryland). Z moją młodszą siostrą Esther widzieliśmy wtedy Charlesa Taze’a Russella, który nadzorował ogólnoświatową działalność Badaczy Pisma Świętego” (Strażnica Nr 21, 2001 s. 20).
Podczas tej konwencji padły następujące słowa Sullivana o „pokoleniu roku 1874”:
„Ponownie w wersecie 28: »A gdy się to zacznie dziać, wasze odkupienie będzie bliskie«. Te rzeczy zaczęły się dziać w 1874 roku; i były wtedy widziane i przepowiedziane. Teraz jest prawie czas na odejście pokolenia, którego średnia długość życia wynosi około 35 lub 40 lat. Dlaczego nawet dziecko może powiedzieć, że lato jest blisko, ponieważ wszędzie wokół są dowody jego zbliżania się. Tak więc nie potrzeba proroka, aby powiedzieć, że żyjemy w ostatnich dniach pogan; i że pojawienie się Chrystusa i ustanowienie Jego królestwa jest bliskie” (Souvenir Notes—Bible Students’ Conventions 1911 s. 211 – Again, in verse 28, “When these things begin to come to pass—your redemption draweth nigh.” These things began to come to pass in 1874; and were seen and foretold then. It is now nearly about the time for the passing of a generation, the average life of which is about 35 or 40 years. Why even a child can tell summer is nigh for all around are evidences of its approach. So it does not require a prophet to tell we are living in the last days of the Gentiles;and that Christ’s appearing and the establishment of his kingdom is at hand.).
„Łukasza 21:32-33, »Nie przeminie to pokolenie, aż się wszystko stanie«. »Niebo i ziemia przeminą (obecny porządek kościelny i społeczny), ale słowa moje nie przeminą (niespełnione)« Oznacza to, że ci, którzy widzą początek tych rzeczy, z pewnością zobaczą spełnienie przed upływem pokolenia. Teraz policz długość pokolenia od 1874 roku, a zobaczysz ponownie, że czas jest bliski” (Souvenir Notes—Bible Students’ Conventions 1911 s. 212 – Luke 21:32-33, “This generation shall not pass until all be fulfilled.” “Heaven'and earth shall pass away (the present ecclesiastical and social order), but my words shall not pass away (unfulfilled).This means that those who see the beginning of these things will be sure to see the fulfillment before the passing of a generation. Now count the length of a generation from 1874 and you will see again the time is at hand.).
Interesujące jest to, że Russell w tym samym roku 1911 zapytany był o tekst Mt 24:34 i „to pokolenie”. Jego odpowiedź, choć odsyłała do tomu czwartego, nie zawierała żadnej daty i była jakby uniwersalna:
„[1911 r.] Odpowiedź. – Wyczerpująca odpowiedź na to pytanie znajduje się w czwartym tomie Wykładów Pisma Świętego. O ile pamiętam, to na opisanie tego jednego przedmiotu jest tam około 80 stronic i dobrze by było aby każdy z zainteresowanych uważnie to przeczytał. W krótkości odpowiadając na pytanie tu zadane powiedzielibyśmy, że w tym opowiadaniu Jezus przenosi umysł słuchających od czasu, w którym żyli, do czasu, kiedy te rzeczy będą się dziać, i wyjaśnia kiedy to i to będzie mieć miejsce i. t. d. wskazując na czas przy samym końcu wieku, a następnie objaśnia, że ta generacja, która widzieć będzie te rzeczy przy końcu wieku, nie przeminie aż się to wszystko stanie. Nie odnosiło to się tu do generacji ówczesnej, ale do tej, która będzie świadkiem tych rzeczy gdy będą w toku wypełnienia – ta generacja nie przeminie, czyli że od czasu gdy te rzeczy zaczną się dziać aż do zupełnego zakończenia się wieku, będzie tylko okres jednej generacji.” (Co kaznodzieja Russell odpowiadał na zadawane jemu liczne pytania 1947 [ang. 1917] s. 725).
Widzimy, że „pokolenie roku 1874” wymienione zostało w latach 1881, 1894 i 1911. Ta wykładnia nie była odpowiednio nagłośniona, gdyż nie występowała w Wykładach Russella. Dzisiejsi badacze Pisma Świętego z USA nawet nie zawarli jej w swoich skorowidzach tematycznych.
„Pokolenie roku 1878” według nauki C. T. Russella
Jak wspomnieliśmy powyżej, ostatni tekst napisany przez Russella o „pokoleniu roku 1874” pojawił się w Strażnicy w roku 1894.
Już trzy lata później, w czwartym tomie Wykładów Pisma Świętego (wtedy jeszcze pt. Brzask Tysiąclecia) wydanym w roku 1897, ogłosił on naukę o „pokoleniu roku 1878”.
„To pokolenie” miało trwać 36,5 roku – do 1914. Ponieważ wykładnia ta ani razu nie była omawiana w Strażnicy w latach 1897-1916, więc uważamy, że nie należała ona do najważniejszych nauk pastora.
Co ciekawe, w polskim wydaniu tomu przedstawiono ją z błędem (patrz poniżej), który nie został skorygowany przez następcę Russella.
W nauczaniu pastora występują rozważania dotyczące długości trwania „pokolenia” (120, 100 lat i 36,5 roku) oraz lat 1780, 1833 i 1878, które miały je zapoczątkować. Ostatnia data (1878) była najważniejszą, bo doprowadza do roku 1914:
„Grecki wyraz genea może oznaczać zupełnie dobrze stulecie lub generacyę (jak też przełożony jest w języku angielskim, a generacya obejmuje sto lat obecnie), która w życiu Mojżesza liczyła sto dwadzieścia lat. (Moj. 6:3). Licząc sto lat od roku 1780, od daty pierwszego znaku, otrzymamy rok
[* – rok 1848 jest błędem drukarskim, powinno być 1878 na co wskazuje okres 36,5 lat tzn. 1878-1914; por. też poniżej tekst ang.]
Or, since the Master said, " When ye shall see all these things," and since "the sign of the Son of Man in heaven," and the budding fig tree, and the gathering of "the elect" are counted among the signs, it would not be inconsistent to reckon the "generation" from 1878 to 1914 – 36 1/2 years – about the average of human life to-day.(The Battle of Armageddon 1915 s. 605; por. wcześniejsze wydanie pt. The Day of Vengeance 1897 s. 605).
Polscy badacze Pisma Świętego, gdy w roku 1997 wydali nową edycję tego czwartego tomu, poprawili powyższy błąd dotyczący roku 1848 i zmienili go na rok 1878:
„Nie byłoby też rzeczą niekonsekwentną, gdybyśmy wobec oświadczenia naszego Pana, który powiedział »Także i wy, gdy ujrzycie, iż się to dzieje« oraz wobec zaliczenia odmładzania się gałęzi drzewa figowego i zgromadzania »wybranych« do znaków, liczyli »pokolenie« od roku 1878 do 1914 – 36 1/2 roku – czyli mniej więcej średnią długość życia współczesnego człowieka” (Walka Armagieddonu 1997 s. 605; Zrzeszenie Wolnych Badaczy Pisma Świętego, Wydawnictwo„Na Straży” Kraków).
W komentarzu do Biblii, wydanym w roku 1909, Towarzystwo Strażnica skomentowało tekst Mt 24:34 o „tym pokoleniu”, odsyłając do cytowanego tomu czwartego. Skrócono w nim o pół roku czas trwania pokolenia, z 36,5 lat do 36:
„[Mt] 24:34 To pokolenie … Genea, ludzie żyjący współcześnie, którzy są świadkami wspomnianych znaków ... D604
Możliwe, że 120 lub 100 lat od 1780 lub 1833 roku, lub 36 lat od 1878 do 1914 roku ... D604” (Berean Bible Teachers’ Manual 1909 s. 217; patrz też s. 242 – o Mk 13:30; s. 280 – o Łk 21:32).
Rok 1780, jako szczególnie znaczący, mający potwierdzenie w różnych znakach, wymieniany jest 7 razy w angielskim tomie czwartym na stronach 585-587 i 604 (w pol. s. 725-728, 747). O nim patrz uwaga na końcu artykułu.
Natomiast rok 1833 wymieniono 7 razy na stronach 588-590 i 605 (w pol. s. 729-732, 748).
Nie omawiamy tu szczegółowo tych dat, gdyż najważniejszym był dla Russella rok 1878. Natomiast pozostałe dwie daty, jak widzimy, pastor przywoływał na kilku stronach swego tomu. Miały one tylko w pewien sposób naprowadzić na oczekiwany rok 1914.
W roku 1913 J. F. Rutherford (1869-1942), jeszcze jako prawnik Towarzystwa Strażnica (prezes od 1917 r.), wygłosił kazanie na konwencji. Zawarł w nim też słowa o „pokoleniu roku 1878”:
„Ale, zauważcie, Jezus powiedział: »O wy małej wiary«. Jeśli są tu tacy, niech posłuchają, co powiedział w tym kontekście. »Zaprawdę powiadam wam, że nie przeminie to pokolenie, aż się to wszystko spełni«. Pokolenie zazwyczaj odnosi się do długości ludzkiego życia. Według najnowszych źródeł, przeciętne ludzkie życie wynosi od 36 do 37 lat. Dlatego Jezus powiedział: »Kiedy ujrzycie, że to się dzieje, wiedzcie, że jest we drzwiach; pokolenie tych, którzy tu stoją, nie przeminie, aż się to spełni«. Zatem pokolenie, które teraz jest na ziemi, to pokolenie, które było na ziemi w 1878 roku i wielu z nich musi przetrwać, aż łaska Boża w pełni powróci do Żydów i Królestwo zostanie ustanowione” (Souvenir Notes—Bible Students’ Conventions 1913, Discourse by Brother Rutherford Subject: "THE KINGDOM" [Przemówienie Brata Rutherforda Temat: „KRÓLESTWO”] – But, mark you, Jesus said, "O ye of little faith." If there are any such here let them hear what He said in this connection. "Verily I say unto you that this generation shall not pass away until all these things be fulfilled." Generation usually refers to the length of human life. According to the latest authorities the average human life is between 36 and 37 years. Therefore Jesus said, when you see these things coming to pass know that it is at the doors; the generation of those standing here shall not pass away until these things have been fulfilled. So the generation now upon earth is the generation that was on earth in 1878, and many of them must abide until God's favor is fully returned to the Jews, and the Kingdom set up.).
Jak widzimy w nauce Russella zmieniał się nie tylko początek dla „tego pokolenia” (1833, 1874 lub 1878 r.), ale i jego koniec (1914 lub 1915 r.).
Interesujące jest to, że ta zmiana o 4 lata lub ponad 40 lat jest sprzeczna z zasadą pastora, że dane chronologiczne nie mogą zmienić się nawet o jeden rok, bo nastąpi „wielkie zamieszanie”. Oto jego przykładowe wypowiedzi na ten temat:
„Gdybyśmy dodali jeden rok (...) Każdy łatwo pojmie, że taka zmiana popsułaby od razu całą zgodność tej równoległości. Gdybyśmy natomiast ujęli jeden rok w Chronologicznych obliczeniach, to zamieszanie byłoby tak samo wielkie...” (Nadszedł Czas 1919, 1923 [ang. 1889, 1927] s. 272).
„Harmonia proroczych okresów stanowi jeden z najmocniejszych dowodów poprawności naszej chronologii. Zazębiają się one jak tryby doskonałej maszyny (…) zmiana chronologii choćby o jeden rok zniszczyłaby całą harmonię” (ang. Strażnica 15.08 1904 s. 3415 [reprint]).
Interesujące jest to, że w powyższych kalkulacjach „pokoleniowych” da się zauważyć okresy około 40 letnie: 1833 – 1874 – 1914. Wygląda to tak, jakby z góry planowano wprowadzanie pewnych zmian chronologicznych, w miarę jak czas upływał, a nie następowały oczekiwane wydarzenia.
Informujemy, że w oddzielnym artykule pt. Jakie wydarzenie wyznaczał C. T. Russellowi rok 1780? omówimy kwestię „pokolenia roku 1780”. Dlaczego? Dlatego, gdyż ono nie ma nic wspólnego z końcem „tego systemu rzeczy”, jak to dziś nazywają Świadkowie Jehowy. „Pokolenie roku 1780” to, jak napisał Russell, czas poprzedzający niewidzialny powrót Chrystusa w roku 1874 oraz inne wydarzenia: „»żniwo«, czyli zbieranie zaczęło się w październiku 1874 roku; organizowanie Królestwa i objęcie przez Pana wielkiej władzy Królewskiej zaszło 1878 r., w kwietniu, a czas ucisku, czyli »dzień gniewu«, jaki zaczął się 1874 roku…” (Walka Armagieddonu 1919, 1925 [ang. 1897, 1927] s. 747).
Na zakończenie składam podziękowanie J. Romanowskiemu za pomoc w tworzeniu tego tekstu.